Ad Code

Responsive Advertisement

Mumbai itihas in gujarati (મુંબઈનો ઇતિહાસ)

 Mumbai itihas in gujarati  (મુંબઈનો ઇતિહાસ)

મુંબઈનો ઇતિહાસ ખૂબ જ જૂનો છે. આજે, મુંબઇના ઇતિહાસ વિશેની માહિતી શીર્ષક દ્વારા, અમને મુંબઇના ઇતિહાસ સહિત, મુંબઇના નામ આપતા, પર્યટક સ્થળ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી મળશે.

અરબી સમુદ્રના કાંઠે આવેલું મુંબઇ એ ભારતનું એક સુંદર શહેર છે. ભારતનો ફિલ્મ ઉદ્યોગ એ મુંબઈની ઓળખ છે. એક તરફ આકાશને સ્પર્શતું ગગનચુંબી ઇમારત અને બીજી બાજુ મરિનડાઈવાળા સમુદ્ર તેની સુંદરતામાં વધારો કરે છે.

By A.Savin (Wikimedia Commons · WikiPhotoSpace) – Own work, FAL, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=47966129

માયણગરી મુંબઈ એ ઇતિહાસિક શહેર છે જેમાં સાત ટાપુઓ શામેલ છે. તે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની રાજધાની છે અને ભારતની આર્થિક રાજધાની તરીકે પણ ઓળખાય છે. મુંબઇનો ઇતિહાસ ખૂબ જ ગૌરવપૂર્ણ રહ્યો છે. અહીંનો ફિલ્મ ઉદ્યોગ હંમેશા બોલિવૂડ ફિલ્મનો પ્રતિસ્પર્ધી રહ્યો છે.


ભારતના ચાર મહાનગરોમાં મુંબઈ અગ્રેસર છે. જો તમે ગુગલ પર હિન્દીમાં મુંબઇ વિશેની માહિતી અથવા હિન્દીમાં મુંબઇના ઇતિહાસ વિશે શોધી રહ્યા છો, તો આ લેખ તમારા માટે છે. આમાં, મુંબઈનો ઇતિહાસ, મુખ્ય સ્થળો જોવાલાયક સ્થળો સહિત ઘણી બધી માહિતી મળી શકશે.


મુંબઈને કારણે જ મહારાષ્ટ્રને વેપારી રાજ્યનો દરજ્જો મળ્યો છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે ભારત આવતા પ્રવાસીઓ માટે આ પહેલી પસંદ છે. કારણ કે મુંબઇ શહેર પહોંચીને તેઓ ભારતના કોઈપણ ખૂણામાં મફત મુસાફરી કરી શકે છે.


મુંબઈની શોધ કોણે કરી તે અંગે કોઈ સચોટ જવાબ નથી. પરંતુ મુંબઇનો ઇતિહાસ સૂચવે છે કે આ સ્થળ એક સમયે મૌર્ય સામ્રાજ્યનો ભાગ હતું. કલંદરમાં ગુજરાતના સુલતાન દ્વારા શાસન કરાયું હતું. જે બાદમાં પૂર્ગલિઓએ આક્રમણ કર્યું હતું અને તેનો કબજો લીધો હતો.


મુંબઈનો ઇતિહાસ આ રીતે બદલાતો રહ્યો અને તે ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની હેઠળ આવ્યો. બ્રિટિશરોએ ભારતમાં મુંબઇથી થાણેની વચ્ચે પ્રથમ ટ્રેન ચલાવી હતી. મુંબઈમાં સ્થાનથી પ્રભાવિત, ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીએ તેનું મુખ્ય મથક સુરતથી મુંબઇ ખસેડ્યું. બ્રિટિશરો દ્વારા સ્થાપિત ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયા એ મુંબઈની ઓળખ બની ગયું છે.

મુંબઇ વિશે ટૂંકી માહિતી

નામ - મુંબઈ

જૂનું નામ - બોમ્બે અથવા બોમ્બે

વસ્તી - 1.84 કરોડ (વસ્તી ગણતરી 2011)

જાતી રેશિયો - 929 (2011)

સાક્ષરતા દર - 82.34%

ભાષા - મરાઠી, હિન્દી

મુંબઇ વિસ્તાર - ચોરસ કિ.મી.

મુંબઇના મુખ્ય પર્યટક સ્થળો - ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયા, જુહુ બીચ, પ્રિન્સ  વેલ્સ મ્યુઝિયમ, તારાપોરવાળા એક્વેરિયમ વગેરે.

મુંબઇનો ઇતિહાસ - ગુજરતીમા મુંબઈનો ઇતિહાસ

ઇતિહાસિક રીતે, ભારતનું મુંબઈ શહેર ખૂબ મહત્વનું માનવામાં આવે છે. મુંબઇ શહેર 1348 એડી સુધી હિન્દુ સમ્રાટના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ હતું. તે પછી 1534 એડી સુધી તેનું પોર્ટુગીઝ શાસન રહ્યું.


ત્યારબાદ ડચ લોકોએ 1625 એડી સુધી મુંબઈ પર શાસન કર્યું. પછી તેને ફરી સાધુઓએ કબજે કરી અને 1661 એડીમાં ચાર્લ્સ II ને ભેટ આપી. પાછળથી, બ્રિટિશ શાસકો દ્વારા મુંબઇ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીને વર્ષના 10 પાઉન્ડ ભાડે આપવામાં આવ્યું.


ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીએ તેની ટેક્સટાઇલ મિલને મુંબઈ ખસેડી. આમ, આ શહેર ઝડપથી વિકસ્યું અને આપણા દેશનું એક મુખ્ય વ્યાપારી કેન્દ્ર બન્યું. 1857 ની પ્રથમ આઝાદી પછી, બ્રિટીશ સરકારે તેને તેના નિયંત્રણમાં લઈ લીધી.

ધીરે ધીરે, મુંબઈના સાત ટાપુઓ મર્જ થઈને મર્જ થઈ ગયા. આપણે જાણીએ છીએ કે અગાઉ અહીં કોલીસ અને ધિવરોનો રહેવાસી હતો. આ સ્થળનું નામ તેની આરાધ્ય દેવી મુમ્બાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું.


પરંતુ અંગ્રેજોએ તેને મુમ્બાને બદલે બોમ્બે કહેવાનું શરૂ કર્યું. કારણ કે તે મુમ્બાને બદલે મુંબઇ કહેવામાં સુખી લાગતો હતો. જ્યારે 1947 માં દેશ આઝાદ થયો ત્યારે મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત બંને બોમ્બે રાજ્ય હેઠળ આવ્યા.


 

પરંતુ 60 ના દાયકામાં, ભાષા પર આધારિત રાજ્યની માંગ ઉભી થઈ. આમ બોમ્બેને વિભાજીત કરીને બે નવા રાજ્યો મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતની રચનાને મંજૂરી મળી. પરંતુ બોમ્બેને લઈને વિવાદ થયો હતો. મરાઠી લોકોએ કહ્યું કે બોમ્બેમાં મરાઠી ભાષીઓની સંખ્યા વધુ છે.


તેથી જ બોમ્બે મહારાષ્ટ્ર હેઠળ હોવું જોઈએ. બીજી તરફ, ગુજરાતની જનતાએ દલીલ કરી હતી કે બોમ્બે બનાવવામાં ગુજરાતની જનતાનો મોટો હાથ છે. આ કારણોસર, તેને ગુજરાત રાજ્યનો ભાગ બનાવવો જોઈએ.


 

એવું કહેવામાં આવે છે કે તત્કાલીન વડા પ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નહેરુ મુંબઈને દિલ્હી જેવા કેન્દ્ર શાસિત પ્રદેશ બનાવવા માંગતા હતા. પરંતુ મરાઠી બોલતા બહુમતી ક્ષેત્ર હોવાને કારણે આખરે તેને મહારાષ્ટ્રનો ભાગ બનાવવામાં આવ્યો.


આમ, બોમ્બેને 01 મે 1960 ના રોજ મહારાષ્ટ્રની રાજધાની બનાવવામાં આવી. જો કે, 26 જાન્યુઆરી 1986 ના રોજ તેનું નામ બોમ્બેથી મુંબઇ બદલી નાખવામાં આવ્યું. આ રીતે આ શહેર ફરીથી તેના જૂના નામ મુંબઈથી જાણીતું બન્યું.

મુંબઇનું નામ મુંબઈ કેમ રાખવામાં આવ્યું

બ્રિટીશ શાસનકાળથી મુંબઈ ભારતનું પ્રવેશદ્વાર હોવાનું કહેવાય છે. પરંતુ મુંબઈનો ઇતિહાસ પ્રાચીન કાળ સાથે સંકળાયેલ છે. મુંબઈ એ સાત ટાપુઓથી બનેલું એક અનોખું શહેર છે.


પ્રાચીન સમયમાં, કોળી માછીમારો આદિવાસીઓ આ સ્થળે રહેતા હતા. તેમની આરાધ્ય દેવીનું નામ મુમ્બા દેવી હતું. આ સ્થાનનું નામ મુંબઈ મુમ્બા દેવીના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું.


સાત ટાપુઓ મુંબઈનો ઇતિહાસ

આપણે જાણીએ છીએ કે મુંબઈની ગણતરી વિશ્વના મોટા શહેરોમાં થાય છે. સમુદ્ર કિનારે આવેલું છે, આ શહેર વિશ્વના સુંદર બંદરોમાંનું એક છે. શહેર કોલાબા, મહીમ, છોટા-કોલાબા, માજ-ગામ, વરલી, માટુંગા અને પરેલ જેવા નાના ટાપુઓ પર સ્થિત છે.


કલંદરમાં સાત ટાપુઓ કુદરતી ફેરફારો અને માનવ પ્રયત્નોથી ફરી જોડાયા હતા. આમ આ પ્રદેશ એક વિશાળ મહાનગરમાં પરિવર્તિત થયો.


મુંબઇના દરિયા કિનારે વિશે સંપૂર્ણ માહિતી

મુંબઈમાં નરીમન પોઇન્ટથી મેરીન ડ્રાઇવના ચોપાટી સુધીનો નજારો બનાવવામાં આવ્યો છે. એક તરફ ગગનચુંબી ઇમારત અને બીજી તરફ દરિયામાંથી હિમવર્ષા, મન મનને પ્રસન્ન કરે છે. અહીં ચોપાટી સમુદ્ર કિનારે હંમેશા હજારો લોકોની ભીડ રહે છે.


સમુદ્રની વધતી અને પડતી મોજાઓ તેમજ પાવભાજીની સાથે ભેલપુરી, સબરી જોઈને લોકો ખૂબ જ આનંદિત છે. સાંજના સૂર્યાસ્ત પછી, જ્યારે મરીન ડ્રાઇવનો પ્રકાશ ચાલુ હોય, ત્યારે દૂરથી જોવામાં આવે ત્યારે ખૂબ જ સુંદર દૃશ્ય ઉત્પન્ન થાય છે.


જુહુ બીચ (મુંબઇ જુહુ ચૌપતી) - મુંબઇનો જુહુ બીચ ખૂબ પ્રખ્યાત છે જ્યાં લોકો ચાલવા અને નહાવાના આનંદ લે છે. નાળિયેર અને તારના ઝાડથી ભરેલા જુહુ ખૂબ આકર્ષક લાગે છે.


મુંબઇ અને બોલિવૂડનો ઇતિહાસ 


એવું કહેવામાં આવે છે કે મુંબઈની એક અલગ દુનિયા છે, જેને ફિલ્મ જગત કહેવામાં આવે છે. મુંબઈ હોલીવુડ યુરોપિયન દેશ બોલિવૂડ કરતા ઓછા નથી. મુંબઈ હોલીવુડ બોલીવુડ કરતા વધારે ફિલ્મો બનાવે છે.


હોલીવુડની ફિલ્મો વિદેશી સિનેમા ગૃહોની સાથે સાથે ભારતના તમામ થિયેટરોમાં પણ પ્રદર્શિત થાય છે. મુંબઈમાં સેને સ્ટારના ઘરનું દર્શન પણ પર્યટકના આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.


મુંબઇનો ઇતિહાસ અને તેની સાથે જોડાયેલી કેટલીક રસપ્રદ વાતો - હિન્દીમાં મુંબઇના ઇતિહાસ વિશેની તથ્ય

ભારતના અન્ય શહેરોની તુલનામાં મુંબઇ વિશ્વના ટોચના પાંચ મોટા શહેરોમાં ગણાય છે.

એવું કહેવામાં આવે છે કે મુંબઈ એરપોર્ટ (મુંબઇ એરપોર્ટ) એ ભારતનું સૌથી વ્યસ્ત એરપોર્ટ છે. મોટાભાગના વિદેશી વિમાન મુંબઇના હુબાઇ એરપોર્ટ પર ઉતરે છે.

અરબી સમુદ્રના કાંઠે હોવાથી મુંબઈને સૌથી વ્યસ્ત બંદર માનવામાં આવે છે.

અહીં ઘણા ઉદ્યોગિક એકમો સ્થાપિત થયા છે, જે રોજિંદા ઉપયોગની વિવિધ ચીજોનું ઉત્પાદન કરે છે.

મુંબઇમાં, એક તરફ અનંત મરિનડાઈ સાથે એક વિશાળ સમુદ્ર છે, અને સામે બાજુ આકાશને સ્પર્શતી મોટી વૈભવી ઇમારતો છે.

મુંબઇમાં ટ્રાફિક સિસ્ટમ ખૂબ સારી છે. અહીં બેસ્ટના નામથી બોમ્બે ટ્રાન્સપોર્ટની બસો ખૂબ સારી છે. અહીં દિલ્હીની જેમ ટ્રાફિક પણ એક માર્ગે ચાલે છે પરંતુ બસોની ભીડ નથી.

ભારતભરના લોકો અહીં દોડતી લોકલ ટ્રેનથી વાકેફ છે. આ લોકલ ટ્રેનને મુંબઈની જીવાદોરી કહેવામાં આવે છે.

મુંબઇનો ઉત્સવ, હિન્દીમાં મુંબઇનો ઉત્સવ ઇતિહાસ

મુંબઇનો ઇતિહાસ એટલો જ રોમાંચક છે કે કેમ કે મુંબઇના લોકો પણ તેમનો ઉત્સવ રોમાંચકતાથી ઉજવે છે. માર્ગ દ્વારા, લગભગ તમામ તહેવારો ઉજવવામાં આવે છે. પરંતુ ગણેશ ઉત્સવ અહીં વિશેષ ઉત્સાહ અને ઉમંગથી ઉજવવામાં આવે છે. આ પૂજામાં મોટી ફિલ્મ હસ્તીઓ ગણપતિની મૂર્તિ સ્થાપિત કરી પૂજા કરે છે.


ગણેશ ઉત્સવ મુંબઇ

ગણેશ ચતુર્થીથી શરૂ થતો આ તહેવાર અનંત ચતુર્દશી સુધી ચાલે છે. ગણપતિ બાપ્પા મોર્યા મંગલ મૂર્તિ મોર્યા જયકરે બધે ગુંજી ઉઠે છે. આ સમય દરમિયાન, ભક્તોની ભીડ મુંબઇના સિદ્ધિવિનાયક મંદિરમાં ઉમટે છે.


આ ઉપરાંત હોળી, કૃષ્ણમંષ્ટમી, દિવાળી, દશેરા, મકરસંક્રાંતિ, મુહરમ, રમઝાન, ક્રિશ્ચિયન તહેવાર પણ અહીં ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવે છે. અહીં સમુદ્ર કિનારે, ઉત્તર ભારતીયો દ્વારા આસ્થાની મહાપર્વ છથ પૂજા પણ ખૂબ ધૂમધામથી કરવામાં આવે છે.


મુંબઇના હિન્દીમાં પ્રવાસીઓના સ્થળો વિશેની મુખ્ય પર્યટન સ્થળોની માહિતી

પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ મ્યુઝિયમ

પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ મ્યુઝિયમ ગેટવે ઓફ ઇન્ડિયાથી થોડે દૂર સ્થિત છે. કહેવાય છે કે પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ દ્વારા 1905 એડીમાં શિલાન્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. તેઓ 1911 એડીમાં તેમની પત્ની સાથે પ્રિન્સ ઓફ વેલ્સ, જ્યોર્જ વી.


તે ત્યાંથી દિલ્હી દરબાર પહોંચ્યો અને દિલ્હીથી ભારતની રાજધાની, કલકત્તામાં બદલીની જાહેરાત કરી. ભારતની રાજધાનીના સ્થાનાંતરણનો ઇતિહાસ જાણવા માટે અહીં ક્લિક કરો - રાજની વાર્તા.

 

કારણ કે તે ઇતિહાસિક સ્થળોની સામગ્રીનું સંગ્રહાલય છે. તેથી, અજંતા, એલોરા અને અન્ય ઘણા સ્થળોએથી આર્ટવર્ક અહીં સંગ્રહિત છે. આની આગળ જહાંગીર આર્ટ ગેલેરી છે. તેમાં ઘણા પ્રખ્યાત કલાકારોની માસ્ટરપીસ જોઈ શકાય છે.


ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયા

તેનું નિર્માણ બ્રિટનના કિંગ જ્યોર્જ પાંચમ અને રાણી વિક્ટોરિયા યાગદારે કર્યું હતું. અહીં જ જ્યોર્જ પાંચમો તેની પત્ની રાણી વિક્ટોરિયા સાથે 1911 એડીમાં જહાજ દ્વારા ભારત પહોંચ્યો હતો.


જો તમને મુંબઈનો ઇતિહાસ સંપૂર્ણ રીતે ખબર હોય, તો તમે જોશો કે જ્યોર્જ પાંચમો મુંબઇ થઈને ભારતમાં પ્રવેશ્યો હતો. આ કારણોસર, મુંબઈને ભારતનો પ્રવેશદ્વાર કહેવામાં આવે છે. અને તેમના સન્માનના સ્મરણાર્થે ગેટવે ofફ ઈન્ડિયાની રચના કરવામાં આવી.


31 માર્ચ 1913 ના રોજ બોમ્બે પ્રાંતના રાજ્યપાલ લોર્ડ સિડોનામે ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયાનો શિલાન્યાસ કર્યો હતો. લગભગ 12 વર્ષ પછી જ્યારે તે પૂર્ણ થયું, તેનું ઉદઘાટન વાઇસરોય લોર્ડ રીડિંગ દ્વારા 12 ડિસેમ્બર 1924 ના રોજ કરવામાં આવ્યું.


 

ગેટવે ઓફ ઈન્ડિયા પાસે છત્રપતિ શિવાજી અને સ્વામી વિવેકાનંદની વિશાળ પ્રતિમા સ્થાપિત છે. ગેટવે Indiaફ ઈન્ડિયાની સાથે આ પ્રતિમા પણ દર્શનાર્થીઓનું આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.


તારાપોરેવાલા એક્વેરિયમ-

1951 માં બંધાયેલું આ સંગ્રહાલય વિવિધ પ્રકારની માછલીઓ માટે પ્રખ્યાત છે. આ મત્સ્યઉદ્યોગ સંગ્રહાલયમાં ઘણા પ્રકારના ખારા પાણી અને તાજા પાણીની માછલીઓ સંગ્રહિત છે. તેમાં તમને ઘણી દુર્લભ પ્રકારની માછલીઓ પણ મળી શકે છે.


હુતાત્મા ચોક -

મુંબઇનો ઇતિહાસ - મુંબઇનો ઇતિહાસ વિશેની માહિતી

જ્યારે મરાઠી ભાષાના આધારે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યની રચનાની માંગ માટે આંદોલન ચાલી રહ્યું હતું. આ આંદોલનમાં, ગોળી વાગવાના કારણે ઘણા લોકોએ જીવ ગુમાવ્યો હતો. તે લોકોની યાદમાં તેનું નામ હુતાત્મા ચોક બનાવવામાં આવ્યું છે. મહારાષ્ટ્ર દિન નિમિત્તે આ સ્થળે વિશેષ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.


કમલા નહેરુ પાર્ક-

આ પાર્કમાં સ્થાપિત જૂતા ઘર બાળકોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. આ પાર્કનું નામ પ્રખ્યાત મહિલા સ્વાતંત્ર્ય સેનાની કમલા નેહરુના નામ પર રાખવામાં આવ્યું હતું. 1952 માં, આ પાર્ક મલબાર ટેકરીઓ પર બનાવવામાં આવ્યો હતો.

નહેરુ પ્લેનેટેરિયમ (પ્લેનેટેરિયમ) મુંબઇમાં આવેલું છે

આ પ્લેનેટેરિયમ (પ્લેનેટેરિયમ) નું નામ ભારતના પહેલા વડા પ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. તત્કાલિન વડા પ્રધાન શ્રીમતી ઇન્દિરા ગાંધી દ્વારા 3 નવેમ્બર 1977 ના રોજ નહેરુ પ્લેનેટોરિયમનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું.


આ નક્ષત્રમાં મરાઠી, અંગ્રેજી અને હિન્દી ભાષાઓમાં ખગોળશાસ્ત્ર પર આધારિત માહિતી બતાવવામાં આવી છે. જો તમને અવકાશ અને  ક્ષેત્રે રુચિ છે, તો મુંબઇ પ્રવાસ દરમિયાન, તમારા બાળકને નહેરુ પ્લેનેટેરિયમ બતાવવું આવશ્યક છે.


માનવામાં આવે છે કે આ પ્લેનેટોરિયમના આર્કિટેક્ટ જેએમ કાદરી છે. આ પ્લેનેટેરિયમ સોમ્બર સિવાય બાકીનો દિવસ ખુલ્લો રહે છે. આમાં, આકાશ, તારાઓ અને ગ્રહોની ગતિ એવી રીતે પ્રદર્શિત થાય છે કે બધું યોગ્ય રીતે થઈ રહ્યું છે.


તારાઓની ગતિ, ચંદ્ર, ઉપગ્રહને લાગે છે કે આપણે નરી આંખોથી નજીકથી જોઈ રહ્યા છીએ. આ સિવાય છત્રપતિ શિવાજી ટર્મિનલ, રાજાબાઈ તાબર, હાજી અલી, બાંદ્રા, એલિફન્ટાની ગુફાઓ વગેરે જોવાલાયક છે.

ગુજરાત નો ઇતિહાસ અહિ ક્લિક કરો

મુંબઈનું પ્રખ્યાત મંદિરો

માર્ગ દ્વારા, મુંબઇમાં સ્થિત ઘણા મંદિરો પ્રખ્યાત છે. પરંતુ દાદરના શિવાજી પાર્કમાં સ્થિત શિવાજી રંગ મંદિર, જુહુનું હરે-રામ હરે કૃષ્ણ મંદિર, મહાલક્ષ્મી મંદિર, સિદ્ધિ વિનાયક મંદિર, જૈન મંદિર વગેરે પ્રખ્યાત છે.

Post a Comment

0 Comments

Close Menu